Vodka
Wereldwijd een van de populairste gedistilleerde dranken.
Wat is vodka?
Vodka is een publieksfavoriet, geliefd bij zowel mannen als vrouwen. In cafés, clubs en discotheken zijn mixdranken met vodka, naast bier, de meest bestelde drankjes. Er komen nog steeds nieuwe merken en varianten op de markt.
Er zijn drie soorten vodka te onderscheiden: Oost-Europese vodka, westerse vodka en gearomatiseerde vodka. Het verschil tussen oost en west vervaagt wel: steeds meer neutrale vodka’s komen uit Oost-Europa, terwijl veel premium merken uit het Westen hun vodka juist een uitgesprokener smaak geven.
Oost-Europese vodka
Uit Polen, Rusland en de Baltische staten. Heeft doorgaans meer smaakkenmerken van de gebruikte grondstof.
Westerse vodka
Uit West-Europa en de Verenigde Staten. Streeft vooral naar een zo neutraal en zuiver mogelijke spirit.
Gearomatiseerde vodka
Vodka waaraan een smaak is toegevoegd, bijvoorbeeld van fruit of kruiden.
Premium vodka
In alle drie de categorieën zit de groei vooral in het premium segment; de doorsneevodka zit aan zijn plafond. Er verschijnen nieuwe merken uit landen waar vodka zijn oorsprong heeft, zoals Polen, Estland, Rusland en Oekraïne. Vaak zijn dat moderne tarwevodka’s, maar ook vodka van aardappels of rogge heeft zijn liefhebbers.
Het succes van premium merken als Grey Goose (Frankrijk), Belvedere (Polen), Ketel One (Nederland) en Absolut (Zweden) krijgt steeds meer navolging. Premium merken werken hard aan een exclusieve uitstraling en besteden veel zorg aan de selectie van de ingrediënten, de distillatiemethode en de filtertechnieken. Varianten als single malt vodka, vintage vodka (met jaartal), single estate vodka en biologische vodka passen in deze trend.
Er wordt steeds vaker onderscheid gemaakt tussen premium, super-premium en ultra-premium. Daarmee tekent zich ook een nieuwe trend af: een groeiende groep drinkt de betere vodka puur of on the rocks, om meer van de smaak van de vodka zelf te genieten.
Vodka in cijfers
Internationaal is vodka met voorsprong de grootste spirit. In 2005 werd wereldwijd 4,5 miljard liter vodka gedronken, een vijfde van alle gedistilleerde dranken.
Dat is bijna vijf keer zoveel als rum en brandy (cognac en armagnac niet meegerekend), die elk op ongeveer 1 miljard liter stonden. Op de vierde plaats stond Schotse whisky met 0,7 miljard liter.
Tussen 2001 en 2005 groeide de consumptie van vodka met 18%. Voor 2005 tot 2010 werd een groei van 4,5% verwacht.
Bron: International Wine and Spirit Record
De geschiedenis van vodka
Vodka, ‘watertje’ in de Slavische talen, is waarschijnlijk de oudste spirit ter wereld. Rusland en Polen claimen allebei de eerste te zijn. In de achtste en negende eeuw werd in beide landen al sterke drank gemaakt, maar het is de vraag of dat al vodka genoemd mag worden. Het eerste schriftelijke bewijs van ‘echte’ vodka komt uit Polen, uit 1405.
De distillatietechniek was toen nog primitief. De drank werd gemengd met fruit en kruiden om de harde smaak te verdoezelen en had een alcoholpercentage van slechts 14 procent. Het zuiveren van vodka door hem te filteren over actieve kool, een speciaal soort houtskool, raakte pas in de negentiende eeuw in zwang.
In Europa raakte het distilleren aan het einde van de middeleeuwen bekend. Men ontdekte dat alcohol bij verwarming sneller verdampt dan water. De opgevangen damp werd afgekoeld tot een vloeistof met een hoger alcoholpercentage: een distillaat. Daarna ging men experimenteren met alcohol uit allerlei grondstoffen, zoals graan en suikerriet. In Oost-Europa werd de techniek waarschijnlijk verspreid door monniken.
Vodka werd in Rusland en Polen al snel een gewilde drank onder alle lagen van de bevolking. Rond 1700 waren er in sommige steden tot wel 500 vodkastokerijen. Hoe vaker vodka gedistilleerd wordt, hoe zuiverer hij is.
Na de Russische Revolutie van 1917 werden de stokerijen staatseigendom. Veel vodkaproducenten vluchtten naar het buitenland, onder wie de beroemde familie Smirnoff. Die bezat voor de revolutie de grootste stokerij van Moskou en leverde vodka aan de tsaar. Na de Tweede Wereldoorlog werd vodka steeds populairder, vooral in Rusland, Oost-Europa en Scandinavië. In 2006 was Smirnoff zelfs het best verkochte drankmerk ter wereld.
In datzelfde jaar bleek uit onderzoek dat maar liefst 2,5 miljoen Russen verslaafd waren aan de drank. De Russische regering verhoogde daarop de minimumprijs van een halve liter vodka. Het Europees Parlement besloot met het Schnellhardt-compromis dat vodka van diverse grondstoffen gemaakt mag worden, zolang de grondstof op het etiket staat als het geen graan of aardappel is. Daardoor mogen vooral Amerikaanse en Russische varianten in de Europese Unie toch als vodka worden verkocht.
Het productieproces van vodka
Vodka wordt gestookt uit onder meer granen zoals tarwe, gerst en rogge, of uit aardappels. Anders dan de meeste andere gedistilleerde dranken rijpt vodka niet: de drank gaat na het filteren direct de fles in. Uiteindelijk bevat de meeste vodka bijna niets anders dan ethanol en water.
1. Grondstof
Het graan wordt tot ontkiemen gebracht, waardoor het zetmeel wordt omgezet in vergistbare suikers.
2. Gisting
Met water wordt dit vergist tot een licht alcoholische vloeistof.
3. Distillatie
De vloeistof wordt gedistilleerd tot een zeer zuivere alcohol van minimaal 96%.
4. Filteren en verdunnen
De alcohol wordt vaak over houtskool gefilterd, dat geuren en onzuiverheden opneemt, en met water verdund tot minimaal 37,5%. De meeste vodka’s in de handel hebben 40% tot 45%.
Vodka en cocktails
Vodka leent zich uitstekend voor cocktails. Bekende vodkacocktails zijn:
- Bloody Mary
- Caipiroska
- Cosmopolitan
- Gold Digger
- Moscow Mule
- Sea Breeze
- Screwdriver
- Vodka Daisy
- Vodka Lime
Vodka en koken
Vodka is ook heel geschikt voor een marinade voor vlees, zoals biefstuk of ossenhaas. Meng een deel olijfolie en een deel vodka met zout, peper, gehakte peterselie, tijm en een paar teentjes knoflook. Laat het vlees hierin een paar uur op kamertemperatuur marineren en bak het daarna zoals u gewend bent.
Vodka Tasting Collection
Ben je enthousiast geworden en wil je de lekkerste Vodka proeven? Bestel dan een Vodka Tasting Collection, Probeer ze allemaal en ontdek welke Vodka jij het lekkerst vindt!